Voor mijn schrijfcursus had ik de opdracht een recensie te schrijven voor een boek. Een boek die voor mij belangrijk is.
Ik wil dit graag met jullie delen.

Slotcouplet

Sander de Hosson, longarts in het Wilhelmina Ziekenhuis te Assen, schreef columns in het Dagblad van het Noorden en bundelde deze in het boek Slotcouplet.

Toen ik stage liep bij een uitvaartbedrijf, zei een 89-jarige slechtziende man wiens vrouw net was overleden: “Het sterven was een lijdensweg. Ze kon amper ademhalen, haar mond stond wagenwijd open. Ze hapte naar lucht. Een hond krijgt een spuitje als het leven niet langer dragelijk is, mijn vrouw moet pijn lijden.”
Dit raakte mij tot op het bot. Ik zag het verdriet in zijn ogen. Zijn gerimpelde handen trilden van emotie. “Dit is toch onmenselijk?” zei hij, met een brok in zijn keel. Ik beaamde het knikkend en vocht tegen mijn tranen.

Door deze ervaring in de uitvaart hoop ik dat er meer aandacht komt voor de palliatieve zorg. Iemand mag toch rustig sterven? Waarom moet doodgaan een lijdensweg zijn? Is het nodig dat mensen in hun sterfbed schreeuwen van de pijn? Je hebt toch het recht om waardig te sterven?
Sander strijdt voor meer aandacht in de terminale zorg. In zijn boek, Slotcouplet vraagt hij zich af: Je mag toch waardig sterven? Waar ligt de grens van geneeskunde? Moet je als arts alles doen, wat je geleerd hebt?
Hij schrijft dat hij regelmatig lak heeft aan protocollen. “Het gaat om de zorg, er zijn voor de patiënt. De dood zo pijnloos mogelijk maken. Voor de patiënt maar ook voor zijn nabestaanden. Met aandacht luisteren naar mijn patiënten.”

Ik noem hieronder een paar voorbeelden van hoe hij dit bewerkstelligt.

De deftige oudere dame met felrode lippen die een wijntje wil drinken voor ze sterft, Sander regelt dat er een fles rode wijn komt. Ze drinkt er niet meer van, maar de fles staat er voor haar. De jonge, talentvolle balletdanseres die haar laatste dans wil dansen. Hij geeft haar die ruimte en ze danst nog één keer zo zwierig mogelijk door de zaal. De volgende dag sterft ze.

Sander vertelt over dilemma’s, verdriet, liefde en contact met de patiënt zoals hij het ervaart. Hij laat je een blik werpen achter de schermen. Hij maakt het niet mooier dan het is, hij probeert te verlichten en te troosten tijdens de terminale fase. “Ik laat nooit iemand alleen sterven”, schrijft hij. Als familieleden niet op tijd kunnen zijn, blijft hij bij zijn patiënt en houdt zijn of haar handen vast, tot het moment dat hij of zij de laatste adem uitblaast.

Door deze verhalen ging ik nadenken over mijn laatste levensfase. “Wat als ik dement word, of een kasplantje wordt? Op welk moment kies ik voor euthanasie? Ik heb een wensenboekje ingevuld naar aanleiding van het lezen van dit indringende boek. Mijn partner is hiervan op de hoogte. Mijn uitvaart wordt geregeld zoals ik het wil. Het is het laatste wat hij voor mij kan doen. Dat geeft ons beide een goed gevoel.

Na het lezen van Slotcouplet ging ik schrijven over de herinneringen van mijn achterbuurvrouw. Ze ligt in het ziekenhuis. Op de zaal van Sander. Toeval? Nee, dat denk ik niet. Het moest zo zijn. Ik schudde hem de hand en heb hem bedankt voor zijn mooie verhalen en inspiratie. Ik schrijf nog steeds verhalen. De verhalen uit dit boek waren de ontbrekende puzzelstukjes die ik moest vinden om deze passie te ontdekken.

De 8ste druk van dit indrukwekkende boek Slotcouplet is in de maak. Ik hoop van harte dat jij het gaat lezen. Dat je gaat nadenken over jouw wensen tijdens jouw uitvaart. Dat je het bespreekbaar maakt en jouw nabestaanden laat weten wat voor jou het moment is om de stekker eruit te trekken. Zodat zij niet voor een onmogelijke keuze komen te staan en troost putten uit het feit dat jij die beslissing maakte bij het volle bewustzijn. Om er nu bij stil te staan kan veel onnodig lijden besparen. Voor jou en voor jouw dierbaren.